منوی مدیریت محصول

حاج شيخ عبدالکريم حائري يزدي

عبدالکريم حائري يزدي در سال 1276ه‍ .ق برابر با 1239 هجري شمسي در روستاي مهرجرد يزد به دنيا آمد.[1]

عبدالکريم در سن 6 سالگي پدر بزرگوارش را از دست داد و تحت سرپرستي و حضانت مادرش قرار گرفت. وي به دليل برخورداري از استعداد ويژه مورد توجه شوهر خاله اش قرار گرفت و او را از روستا به اردکان برد و زمينه تحصيلات مقدماتي او را فراهم کرد. وي در مکتب خانه اردکان صرف و مقدمات علوم و ادبيات را با عشق و علاقه خواند و تحت تعليمات عالم مشهور مجد العلماء اردکاني، قرار گرفت. سپس در يزد به مدرسه محمدتقي خان رفت و نزد علمايي چون حاج ميرزا سيد حسين وامق و آقا سيد يحيي مجتهد يزدي مبادي و اصول را فرا گرفت.[2]

در سن 18 سالگي به کربلا رفت و از محضر آخوند اردکاني، شيخ فضل الله نوري و ميرزا محمد تقي شيرازي، آخوند خراساني و سيد محمد کاظم يزدي بهره برد.[3]

بعد از وفات آخوند خراساني، در سال 1333ه‍ .ق به اراک مهاجرت کرد و بيش از 8 سال در آن شهر به اداره امور حوزه علميه و تربيت طلاب پرداخت و اراک را به يک مرکز عظيم علمي و تحقيقي تبديل نمود.

در سال 1340ه‍ .ق آيت الله حائري وقتي براي زيارت حضرت مصومه (س) به طرف قم حرکت کرد به تشويق و تحريک آيت الله بافقي و علماي ديگر، اکثر علماي قم به استقبال حاج شيخ رفته و با اصرار فراوان زمينه اقامت ايشان را در قم فراهم کردند و شيخ عبدالکريم پس از استخاره و ديدن آيه 93 سوره مبارکه يوسف با عزمي راسخ و قلبي مطمئن، بنا را بر توقف در قم گذاشت.[4]

ايشان در سال 1301ه‍ .ش برابر با 1340ه‍ ق، حوزه علميه قم را در شرايطي دشوار، به طور رسمي تأسيس کردند و با همت و تلاش ايشان و کمک و مساعدت مالي و معنوي مردم، روز به روز بر شوکت و اهميت حوزه علميه قم افزوده شد تا جايي که احمدشاه آخرين پادشاه قاجار به قم آمد و تأسيس حوزه را به حاج شيخ تبريک گفت.[5]

تأسيس حوزه علميه قم جان تازه اي به کالبد تشيع در ايران دميد و کمک شاياني به تعميق مکتب اهل بيت (ع) به خصوص در ايران کرد و پايگاه اجتهاد در داخل کشور تشکيل شد و در نتيجه تماس نزديک فقهاء با حوادث، تصميم گيري صحيح و مؤثر آنها امکان پذير شد.[6]

تأسيس حوزه علميه قم موجب استقلال فرهنگي ايران شد و علما و فضلاي حوزه علميه سدّي شدند در برابر بيگانگان خارجي و ايادي داخلي آنها مثل رضاخان که در نهايت حوزه علميه قم بر دودمان پهلوي پيروز شد.

زهد و تقواي آيت الله حائري يزدي بسيار زياد بود. امام خميني(ره) به زهد ايشان اشاره کرده، فرموده اند: مرحوم آقاي حاج شيخ عبدالکريم مان وقتي که فوت مي شوند، آقازاده هاي آن، همان شب شام نداشتند.[7]

آثار علمي حاج شيخ عبدالکريم حائري يزدي شامل تأليفات مهمي در زمينه فقه و اصول فقه است که نشان گر عمق شخصيت علمي ايشان است.

1. کتاب الصلاة: اين کتاب در باب مسائل مختلف نماز نوشته شده و بسيار متقن و مستدلّ مي باشد و علي رغم استدلالي بودن خالي از حشو و زوائد است.

2. دُررُ الفوائد: اين کتاب دُررُ الاصول هم ناميده مي شود. در زمينه اصول فقه مي باشد که از نفيس ترين کتاب هاي اصولي شمرده شده است.

3. تقريرات فشارکي

4. کتاب النکاح

5. کتاب المواريث

6. مجمع الاحکام

7. کتاب الرضا (ع)

8. حاشيه اي بر عروة الوثقي

9. حاشيه اي بر انيس التجار نراقي[8]

آيت الله حائري علاوه بر آثار علمي و قلمي، آثار اجتماعي و عمراني زيادي هم دارند.[9]

سرانجام اين خورشيد فروزان آسمان فقاهت و مرجعيت پس از عمري تلاش در راه ترويج مذهب تشيع در نيمه شب 9 بهمن 1315ه‍ .ش از دنيا رفت.[10]

[1]. الذريعه، ج 4، ص 378.

[2]. حاج شيخ عبدالکريم حائري، چاپ اول، ص 26.

[3]. شيخ عبدالکريم حائري نگهبان بيدار، ص 24.

[4]. گنجينه دانشمندان، ج اول، ص 284.

[5]. طبقات اعلام الشيعه، قسم سوم از جزء اول، ص 1159.

[6]. علماء و رژيم شاه، ص 115.

[7]. صحيفه نور، ج اول، ص 55.

[8]. مرجع دورانديش و صبور، فصل نامه ياد، شماره 17، سال پنجم، ص 141.

[9]. حاج شيخ عبدالکريم و تحولات سياسي، اجتماعي دوران معاصر، ص 60.

[10]. مرجعيت در عرصه اجتماع و سياست، ص 315.